Akran zorbalığı, çoğu zaman “çocuklar arasında yaşanan basit bir anlaşmazlık” olarak görülse de; bireyin psikolojik gelişimini, akademik başarısını, sosyal ilişkilerini ve yaşam kalitesini uzun vadede etkileyen çok boyutlu bir toplumsal sorundur. Prof. Dr. Nermin Gürhan bu eserinde, akran zorbalığını yüzeysel bir davranış problemi olarak değil; bireysel, ailesel, kurumsal ve toplumsal dinamiklerin kesişiminde ortaya çıkan karmaşık bir olgu olarak ele almaktadır.

Kitap; akran zorbalığının tanımından başlayarak türlerini, nedenlerini, risk faktörlerini ve sonuçlarını disiplinlerarası bir perspektifle incelemektedir. Psikoloji, eğitim bilimleri, sosyoloji ve halk sağlığı alanlarından beslenen bu yaklaşım sayesinde zorbalık; yalnızca “yapan” ve “maruz kalan” üzerinden değil, aynı zamanda “izleyen”, “normalleştiren” ve “müdahale etmeyen” sistemler üzerinden de analiz edilmektedir. Bu yönüyle eser, bireysel davranışların arkasındaki yapısal sorunlara da dikkat çekmektedir.

Prof. Dr. Gürhan, kitabında klasik zorbalık türlerinin yanı sıra günümüz dünyasında giderek yaygınlaşan siber zorbalık, dijital dışlama, çevrim içi damgalama ve görünmez şiddet biçimlerini de kapsamlı biçimde ele almaktadır. Böylece eser, çağın dönüşen iletişim biçimlerine uygun güncel bir bakış açısı sunmaktadır.

Eserin en güçlü yönlerinden biri, yalnızca sorunu tanımlamakla yetinmemesi; aynı zamanda çözüm yollarını sistematik ve uygulanabilir biçimde ortaya koymasıdır. Kitapta;

• Okul temelli önleme programları,
• Öğretmen ve okul yöneticilerine yönelik müdahale modelleri,
• Ailelere yönelik farkındalık ve destek yaklaşımları,
• Kurumsal ve politik düzeyde yapılması gereken düzenlemeler

bilimsel temellere dayalı olarak sunulmaktadır. Böylece eser, yalnızca akademisyenler için değil; sahada çalışan eğitimciler, psikologlar, sosyal hizmet uzmanları ve yöneticiler için de pratik bir rehber işlevi görmektedir.

“Akran Zorbalığı”, çocukların ve gençlerin yalnız olmadığını, zorbalığın kader olmadığını ve doğru müdahalelerle sağlıklı sosyal ortamların inşa edilebileceğini güçlü bir biçimde vurgulamaktadır. Kitap, sessiz kalan çocukların sesi, fark edemeyen yetişkinlerin aynası ve sorumluluk almak isteyen kurumların yol haritası niteliğindedir.

UKA Akademi olarak; Prof. Dr. Nermin Gürhan’ın bu değerli eserinin, yalnızca akademik literatüre değil; aynı zamanda daha güvenli, daha adil ve daha sağlıklı bir toplumsal iklime katkı sunacağına inanıyoruz. Bu kitap, bilginin toplumsal dönüşüme aracılık edebileceğinin somut bir örneğidir.

Bilimle güçlenen, farkındalıkla dönüşen ve dayanışmayla iyileşen bir toplum idealine katkı sunan bu kıymetli çalışması için Sayın Prof. Dr. Nermin Gürhan’a teşekkür ediyor; “Akran Zorbalığı” eserinin tüm paydaşlara ilham vermesini diliyoruz.

KİTAP SİPARİŞİ İÇİN BİZİMLE İLETİŞİME GEÇİNİZ: 0 551 48 48 388

Şiddet, yalnızca bireyin fiziksel bütünlüğüne yönelmiş bir tehdit değil; aynı zamanda insan onurunu, ruh sağlığını, toplumsal barışı ve gelecek kuşakların güven duygusunu zedeleyen çok boyutlu bir sorundur. Yıllardır farklı biçimleriyle karşımıza çıkan şiddet; işyerinde yıldırma (mobbing), aile içi şiddet, çocuğa yönelik istismar ve ihmal gibi alanlarda görünürlük kazanmış, bu alanlarda önemli farkındalık ve mücadele çalışmaları yürütülmüştür. Ancak çoğu zaman gözden kaçan, “normalleştirilen” ya da “çocuklar arasında olur” denilerek geçiştirilen bir şiddet türü vardır ki, etkileri bir ömür boyu sürebilmektedir: Akran zorbalığı.

UKA Akademi Başkanı Sayın Prof. Dr. Nermin Gürhan editörlüğünde yayımlanan ve Şiddet Serisinin en yeni halkası olan “Akran Zorbalığı” kitabı, tam da bu noktada büyük bir boşluğu doldurmak üzere hazırlanmıştır. Uzun yıllardır “Yıldırma” ve “Çocuğa Şiddet” başlıklarından sonra planlanan fakat ancak şimdi hayata geçirilebilen bu eser, akran zorbalığını hem bilimsel hem de toplumsal bir perspektiften ele alan kapsamlı ve yol gösterici bir başvuru kaynağıdır.

Bu kitap, yalnızca bir akademik çalışma değil; aynı zamanda öğretmenlere, velilere, okul yöneticilerine, rehberlik servislerine ve öğrencilere yönelik bir erken fark etme, doğru anlama ve etkili önleme rehberi niteliği taşımaktadır.

Akran Zorbalığı: Sessiz ve Derin Bir Toplumsal Sorun

Akran zorbalığı; fiziksel, sözel, psikolojik, sosyal ya da dijital yollarla bir çocuğun veya gencin başka bir akranına sistematik biçimde zarar vermesi olarak tanımlanır. Çoğu zaman gözle görülür yaralar bırakmaz; ancak bireyin özgüvenini, benlik algısını, akademik başarısını, ruh sağlığını ve sosyal ilişkilerini derinden sarsar.

Kitapta özellikle şu gerçek güçlü biçimde vurgulanmaktadır:

Okul sıralarında zorba olan ya da zorbalığa maruz kalan bireyler, ileriki yaşlarda çoğu zaman şiddet uygulayıcısı ya da şiddet mağduru olarak karşımıza çıkmaktadır.

Bu nedenle akran zorbalığı yalnızca “çocuklukta yaşanan geçici bir sorun” değil; yetişkinlikte ortaya çıkan şiddet davranışlarının, travmaların ve psikososyal sorunların temelini oluşturan kritik bir risk alanıdır. Önlenmediğinde bireysel bir sorundan çıkıp toplumsal bir probleme dönüşmektedir.

Kitabın Temel Amacı ve Katkısı

“Akran Zorbalığı” kitabının temel amacı;

• Akran zorbalığının tanınmasını ve doğru anlaşılmasını sağlamak,
• Zorbalığın türlerini, nedenlerini ve sonuçlarını bilimsel temelde ortaya koymak,
• Okullarda, ailelerde ve toplumda erken farkındalık oluşturmak,
• Önleme ve müdahale süreçlerinde kullanılabilecek pratik ve uygulanabilir yol haritaları sunmak,
• Şiddetin döngüsel yapısını kırmaya yönelik sürdürülebilir bir yaklaşım geliştirmektir.

Bu yönüyle eser, sadece “ne olduğunu anlatan” değil, aynı zamanda “ne yapılması gerektiğini gösteren” bir rehberdir.

Kimler İçin Yazıldı?

Kitap özellikle şu gruplara hitap etmektedir:

• Öğretmenler ve okul yöneticileri
• Rehber öğretmenler ve psikolojik danışmanlar
• Veliler
• Sosyal hizmet uzmanları
• Psikologlar, çocuk gelişim uzmanları
• Eğitim fakültesi ve sosyal bilimler öğrencileri
• Politika yapıcılar ve eğitim yöneticileri

Ancak bununla sınırlı kalmayarak, çocuğun ve insanın olduğu her yerde sorumluluk hisseden herkes için değerli bir kaynaktır.

Editörlük Gücü: Prof. Dr. Nermin Gürhan

Eserin editörlüğünü üstlenen Prof. Dr. Nermin Gürhan, akademik birikimi, saha deneyimi ve insan odaklı yaklaşımıyla kitabın bilimsel derinliğini toplumsal faydayla buluşturmuştur. Kitap boyunca yalnızca kuramsal bilgiler değil; gerçek yaşamdan örnekler, uygulamaya dönük öneriler ve çok disiplinli bir bakış açısı dikkat çekmektedir.

Bu sayede kitap, hem akademik dünyada referans alınabilecek bir kaynak, hem de sahada çalışan profesyoneller için pratik bir rehber olma özelliği taşımaktadır.

“Akran Zorbalığı”, şiddeti yalnızca sonuçlarıyla değil, kaynaklarıyla ve erken evreleriyle ele alan bütüncül bir bakış sunmaktadır. Şiddeti ortaya çıktıktan sonra cezalandırmak yerine, ortaya çıkmadan önce fark etmek ve önlemek gerektiği fikrini merkeze alan bu eser, daha sağlıklı bireyler ve daha güvenli bir toplum inşa etme yolunda önemli bir adımdır.

Bu kitap; çocukların yalnız olmadığını hissettiren, yetişkinlere sorumluluklarını hatırlatan ve topluma aynadan bakma cesareti veren bir çalışmadır.

Şiddetin her türünü azaltmak, mümkünse ortadan kaldırmak ve dünyayı daha yaşanılır bir yer haline getirmek umuduyla hazırlanan bu eser, bu yolda atılmış kıymetli ve kalıcı bir adımdır.

• Yayınevi: Ankara Nobel Tıp Kitabevleri
• ISBN: 9786255562876
• Editör: Prof. Dr. Nermin GÜRHAN
• Basım Yılı: 2025
• Baskı Sayısı: 1
• Sayfa Sayısı: 232
• Ebat: 13,5 x 19,5 cm
• Kapak / Cilt: Karton Kapak
• Dil: Türkçe

KİTAP SİPARİŞİ İÇİN BİZİMLE İLETİŞİME GEÇİNİZ: 0 551 48 48 388

“Şiddeti Şemsiye Metaforuyla Anlamak Gerekir”

Prof. Dr. Gürhan; şiddetin yalnızca bireysel bir davranış değil, toplumsal yapılarla şekillenen çok boyutlu bir olgu olduğunu vurguladı. “Şiddet tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de artarak devam ediyor. Şiddetin ortaya çıkışı ve yaygınlaşmasında kültürel öğeler kadar siyasal sistemler de etkili oluyor. Kültür, şiddeti besleyen ya da önleyen en temel zeminlerden biridir. Ancak siyasal sistemler de mevcut kültürlerden beslenerek şekillenir ve toplumsal şiddet algısını doğrudan etkiler. Bugün aile içinden dijital platformlara kadar uzanan şiddet biçimlerini yalnızca bireysel davranışlar olarak değil; kültürel, siyasal ve yapısal bir sorun olarak değerlendirmeliyiz” ifadelerini kullandı.

“Akran Zorbalığı Güç Dengesizliğine Dayalı Çok Boyutlu Bir Olgudur”

Programda konuşan Prof. Dr. Gürhan, akran zorbalığını sosyal ve güç ilişkilerindeki dengesizlik üzerine kurulu, tekrarlayan ve süreklilik gösteren zarar verici davranışlar olarak tanımladı. Fiziksel, psikolojik, sosyal ve dijital ortamlarda ortaya çıkan bu davranışların, mağdurların ruhsal sağlığını, sosyal uyumunu ve eğitim hayatını olumsuz etkilediğini vurguladı.

“Bu, Bir Politika Meselesidir”

Zorbalığın yalnızca bireysel davranış kalıplarıyla açıklanamayacağını belirten Gürhan, “Travma, özgüven kaybı, akademik başarısızlık, sağlık hizmeti ihtiyacında artış ve toplumsal güven kaybı gibi sonuçlar ortaya çıkardığı için bu mesele bir politika sorunu olarak görülmelidir,” dedi.

Uluslararası İşbirliklerinde Daha Fazla Çaba Göstermeliyiz

Türkiye’nin akran zorbalığına ilişkin uluslararası araştırma ve projelerde daha aktif olması gerektiğine dikkat çeken Prof. Dr. Gürhan, bu durumun bilgi üretimi ve müdahale modellerine katkıyı sınırladığını belirtti. Avrupa Birliği, UNESCO ve UNICEF gibi kuruluşlarla daha fazla işbirliği yapılması gerektiğini ifade eden Gürhan, Türkiye’nin uluslararası fonlara başvuruda daha istekli olması ve çok uluslu konsorsiyumlarda aktif rol üstlenmesi gerektiğini söyledi.

Siber Zorbalıkta Endişe Verici Artış

Prof. Dr. Gürhan, özellikle 2021 sonrasında siber zorbalık vakalarının dikkat çekici şekilde arttığını belirtti. Gençlerin %20 ila %40’ının çeşitli siber zorbalık türlerine maruz kaldığını söyleyen Gürhan, sosyal medya, mesajlaşma uygulamaları ve oyun platformları üzerinden yaşanan siber taciz, dijital kimlik ihlalleri ve psikolojik baskıların gençlerin ruh sağlığını ciddi biçimde tehdit ettiğini vurguladı. Pandemi sürecinde uzaktan eğitimin de bu riski artırdığını ifade etti.

Türkiye İçin Çok Aktörlü Bir Model Önerisi

Prof. Dr. Gürhan, Türkiye’ye özel geliştirilecek bir modelin Norveç’teki OBPP, Finlandiya’daki KiVa ve ABD’deki PBIS programlarından esinlenerek tasarlanabileceğini dile getirdi. Bu modelin; okul yönetimleri, öğretmenler, öğrenciler, aileler, sağlık ve hukuk kurumlarını kapsayan bütüncül ve disiplinler arası bir yapıda olması gerektiğini vurguladı.

Modelin, pilot okullarda başlatılması, tüm paydaşlara özel eğitimler verilmesi, okulların kendi zorbalıkla mücadele protokollerini oluşturması ve dijital izleme sistemlerinin kurulması gibi adımları içermesi gerektiğini ifade eden Gürhan, yenilikçi unsurlar olarak ise onarıcı adalet yaklaşımları, psikolojik ilk yardım temelli müdahaleler ve çocukların sesine dayalı izleme mekanizmalarını işaret etti.

“Çocuklarımız İçin Güvenli Eğitim Ortamları Ortak Sorumluluğumuzdur”

Sözlerinin sonunda, çocukların güvenli, destekleyici ve kapsayıcı eğitim ortamlarında büyümesi için ulusal ve uluslararası düzeyde ortak bir iradeye ihtiyaç olduğunu belirten Prof. Dr. Nermin Gürhan, Türkiye’nin bilimsel temelli, çok aktörlü ve sürdürülebilir bir model geliştirmesinin hayati önem taşıdığını vurguladı.

“Akran Zorbalığı Güç Dengesizliği Üzerine Kurulu, Çok Boyutlu Bir Olgudur”

Prof. Dr. Gürhan, akran zorbalığını; sosyal ve güç ilişkilerindeki dengesizliğe dayanan, tekrarlayan ve süreklilik gösteren zarar verici davranışlar olarak tanımladı. Fiziksel, psikolojik, sosyal ve dijital ortamlarda ortaya çıkan bu davranışların mağdurun ruhsal sağlığı, sosyal uyumu ve eğitim ortamlarını olumsuz etkilediğini vurguladı.

“Bu, Bir Politika Sorunudur”

Akran zorbalığının yalnızca bireysel bir davranış sorunu olmadığını belirten Gürhan, “Travma, özgüven kaybı, başarısızlık, sağlık hizmeti talebinde artış ve toplumsal güvenin zedelenmesi gibi çok yönlü sonuçları nedeniyle bu konu, kesinlikle bir politika meselesi olarak ele alınmalıdır” dedi.

Türkiye Uluslararası İşbirliklerinde Geride

Türkiye’nin akran zorbalığına yönelik uluslararası araştırmalarda yeterince aktif olmadığını ifade eden Gürhan, bu durumun bilgi üretimi ve uygulamalı müdahalelerde küresel gelişmelere katkıyı sınırladığını söyledi. Gürhan, “Uluslararası projeler, en iyi uygulamaların paylaşılması, araştırma kalitesinin artırılması ve evrensel standartların oluşturulması açısından kritik öneme sahiptir” diye konuştu. Bu kapsamda, Avrupa Birliği, UNESCO, UNICEF gibi kuruluşlarla işbirliklerinin artırılması, uluslararası fonlara başvuruların teşvik edilmesi ve çok uluslu konsorsiyumlarda Türkiye’nin etkin rol üstlenmesi gerektiğini kaydetti.

Siber Zorbalık Yükselişte

Prof. Dr. Gürhan, dijital teknolojilerin yaygınlaşmasıyla siber zorbalığın hızla arttığına dikkat çekti. Araştırmalara göre gençlerin yüzde 20-40’ının farklı türlerde siber zorbalığa maruz kaldığını belirterek, sosyal medya, anlık mesajlaşma uygulamaları, dijital kimlik ihlalleri, siber taciz, oyun platformları ve sanal dünyada yaşanan psikolojik baskının gençlerin ruh sağlığını tehdit ettiğini söyledi. Gürhan, özellikle pandemi döneminde uzaktan eğitimle birlikte risklerin daha da arttığını vurguladı.

Türkiye İçin Çok Aktörlü Model Önerisi

Röportajda, Türkiye için önerilen modelin uluslararası örneklerden (Norveç’teki OBPP, Finlandiya’daki KiVa ve ABD’deki PBIS) esinlenerek; okul yönetimleri, öğretmenler, öğrenciler, aileler, sağlık ve hukuk kurumlarını kapsayan bütüncül bir sistem üzerine inşa edilmesi gerektiğini ifade eden Gürhan, “Türkiye’de zorbalık hâlâ bireysel bir sorun olarak görülüyor. Oysa okul sistemindeki kültürel ve yapısal etkenler de sürecin bir parçasıdır. Bu nedenle disiplinler arası ve aktörler arası işbirliği şarttır” dedi.

Modelin Detayları ve Yenilikçi Özellikleri

Önerilen modelin; Pilot okullarda başlatılması, tüm aktörlere özel eğitim verilmesi, okulların kendi zorbalık protokollerini hazırlaması, dijital izleme sisteminin kurulması ve bir yıllık değerlendirme sürecinin ardından revize edilmesi üzerine kurulu olduğu belirten Gürhan, yenilikçi yönleri arasında, onarıcı adalet odaklı yaklaşım, psikolojik ilk yardım temelli müdahaleler ve çocuğun sesine dayalı izleme mekanizmasının öne çıktığını söyledi.

“Çocukların Güvenli Eğitim Ortamı İçin Küresel ve Yerel İşbirliği Şart”

Prof. Dr. Nermin Gürhan, sözlerini şöyle tamamladı: Türkiye’nin akran zorbalığına karşı çok aktörlü, sürdürülebilir ve bilimsel temelli bir model geliştirmesi, hem ulusal hem de uluslararası düzeyde önemli bir adım olacaktır. Çocuklarımızın güvenli, destekleyici eğitim ortamlarında yetişmesi için bu konuda ortak bir irade gereklidir.

Muhabir: Sümer TAŞKIRAN

Kanal 3 ekranlarının sevilen programı “Alternatif Bakış” önemli bir konuyla izleyicilerin karşısındaydı. Sunucu Süleyman Topçu, eğitim dünyasının en önemli sorunlarından biri haline gelen akran zorbalığı ve siber zorbalık tehlikesini, alanında uzman isimlerle masaya yatırdı.

Programa konuk olan UKA Akademi Başkanı Prof. Dr. Nermin Gürhan, özellikle 2021 sonrası hızla artış gösteren siber zorbalık vakalarına dikkat çekti. Prof. Dr. Gürhan, “Okullarda geleneksel akran zorbalığı, artık dijital dünyaya taşındı. Çocuklar ve gençler sosyal medya, mesajlaşma uygulamaları ve oyun platformları üzerinden hem psikolojik hem de fiziksel anlamda büyük zararlar görüyor.” diyerek konunun ciddiyetini vurguladı.

Akran zorbalığı, yıllardır eğitim sisteminin kanayan yarası olarak kabul edilirken, siber zorbalığın pandemi sonrası dönemde adeta patlama yaşadığına işaret eden Gürhan, “Öğrenciler artık sadece okul koridorlarında değil, 7/24 çevrimiçi ortamda da tehdit altında. Bu durumun önüne geçmek için ailelere, eğitimcilere ve yetkililere büyük görevler düşüyor.” ifadelerini kullandı.

Programda ayrıca, zorbalık mağduru çocukların psikolojik destek almasının, dijital farkındalık eğitimlerinin artırılmasının ve okul yönetimlerinin zorbalıkla mücadele stratejilerini güçlendirmesinin önemi detaylıca ele alındı.

Alternatif Bakış programı, ülkemizin eğitim ve gençlik politikaları açısından hayati bir tartışmaya ev sahipliği yaptı. Prof. Dr. Nermin Gürhan’ın çarpıcı açıklamaları ise akran ve siber zorbalıkla mücadelede farkındalığın artırılması için adeta bir uyarı niteliğinde oldu.